Më 1 dhe 2 shtator 2026, një delegacion i Kosovës, i udhëhequr nga Agjencia për Parandalimin e Korrupsionit, zhvilloi një vizitë dyditore në Autoritetin Kombëtar Kundër- Korrupsionit të Italisë (ANAC) në Romë, me fokus në vlerësimin e rrezikut të korrupsionit në prokurimin publik dhe zhvillimin e sistemeve të paralajmërimit të hershëm.
Për Agjencinë për Parandalimin e Korrupsionit, kjo nuk ishte vetëm një vizitë për të shkëmbyer përvoja. Ishte një mundësi për të parë se si të dhënat, teknologjia dhe bashkëpunimi institucional mund të shndërrohen në mjete konkrete për të parandaluar korrupsionin përpara se rreziku të shndërrohet në shkelje apo dëm publik.
Vizita u hap me fjalën përshëndetëse të Presidentit të ANAC-ut, Giuseppe Busia, përmes videokonferencës, dhe vijoi me dy ditë diskutimesh teknike dhe institucionale ndërmjet ekspertëve të ANAC-ut dhe përfaqësuesve të institucioneve të Kosovës.
Në fokus ishte cikli i plotë i kontratës publike – nga planifikimi deri te zbatimi – dhe mënyrat se si rreziqet mund të identifikohen, vlerësohen dhe adresohen në fazat e hershme.
Gjatë sesioneve të punës u diskutua për metodologjitë e vlerësimit të rrezikut, identifikimin dhe validimin e indikatorëve të rrezikut dhe sinjaleve të kuqe (“red flags”), përcaktimin e peshës dhe pragjeve të alarmit, si dhe përdorimin e tyre për të orientuar veprimet parandaluese dhe mbikëqyrëse.
Një vëmendje e veçantë iu kushtua përvojës së ANAC-ut në përdorimin e të dhënave të prokurimit publik për të gjeneruar informacion të dobishëm për parandalimin e korrupsionit, për të identifikuar situatat me rrezik të shtuar dhe për të mbështetur ndërhyrjet e mëtejshme institucionale.
Një nga temat kryesore të vizitës ishte edhe dimensioni teknologjik dhe menaxhimi i të dhënave.
Delegacioni i Kosovës u njoh me ekosistemin italian të prokurimit elektronik, Bazën Kombëtare të të Dhënave të Kontratave Publike (BDNCP), mekanizmat e ndërveprueshmërisë, shkëmbimin e automatizuar të të dhënave, mjetet analitike dhe panelet e monitorimit.
Këto përvoja janë veçanërisht të rëndësishme për punën që po zhvillohet në Kosovë për ndërtimin e një Sistemi të Paralajmërimit të Hershëm për rreziqet e mundshme të korrupsionit në prokurimin publik.
Drejtori Buleshkaj theksoi: “Qëllimi është i qartë: të ndërtojmë një sistem që ndihmon institucionet të identifikojnë rrezikun më herët, ta analizojnë më mirë dhe të veprojnë në kohë.”
Në këtë drejtim, gjatë vizitës u diskutuan edhe çështje konkrete që lidhen me dizajnimin e sistemit për Kosovën: të dhënat minimale të nevojshme, arkitektura teknike, pronësia institucionale, zhvillimi i indikatorëve, gjenerimi dhe validimi i alarmeve, rishikimi nga ekspertët dhe integrimi me sistemet ekzistuese të prokurimit publik dhe parandalimit të korrupsionit.
Një sistem i paralajmërimit të hershëm nuk e zëvendëson gjykimin profesional dhe as nuk e përcakton vetvetiu ekzistencën e një shkeljeje apo të një vepre penale. Prandaj, vlera e këtij sistemi qëndron në aftësinë për t’u ofruar institucioneve informacion më të mirë, më të shpejtë dhe më të strukturuar, në mënyrë që burimet e mbikëqyrjes dhe parandalimit të orientohen aty ku rreziku është më i lartë.
Delegacioni i Kosovës përbëhej nga përfaqësues të Agjencisë për Parandalimin e Korrupsionit, Zyrës Kombëtare të Auditimit, Komisionit Rregullativ të Prokurimit Publik, Prokurorisë Speciale të Republikës së Kosovës dhe UNDP-së në Kosovë.
Vizita u mbështet nga Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP) në Kosovë,
përmes projektit “Combating Corruption and Financial Crime”, të financuar nga Zvicra dhe
Suedia.
